Home   Sitemap   English   Contact
Home / Indeling projecten / Aanpak nutriëntenkringloop / Terugdringing fosfaatafspoeling boerenland

Terugdringing fosfaatafspoeling boerenland

KRW08035

Terugdringing fosfaatafspoeling boerenland

Ervaringen in Zuid Nederland wijzen erop dat boeren aanspreekbaar zijn op ‘rentmeesterschap’ of op het verkrijgen van een ‘license to produce’ op voorwaarde dat zij zelf zeggenschap hebben over het soort maatregelen en de inpasbaarheid in de bedrijfsvoering. Maatregelen die door boeren uitgevonden worden en die KRW effectief blijken zijn in potentie zeer kosteneffectief. Bovendien zijn zulke maatregelen overdraagbaar naar andere agrarische gebieden op zand en klei in Nederland.
Op grond van deze overwegingen is het doel van het onderzoek snelle P route:
 
In goede samenwerking tussen boeren en wetenschap worden door boeren voorgestelde maatregelen die de snelle transport routes van fosfaat naar oppervlaktewater afsluit wetenschappelijke verantwoord getest.

Doel

Het doel van dit project is te onderzoeken wat de invloed is van bepaalde maatregelen op de directe afspoeling van fosfaat vanaf het boerenbedrijf naar het oppervlaktewater. De gangbare opvatting was dat de uitspoeling van fosfaat voornamelijk verliep via het grondwater naar het oppervlaktewater. Volgens de initiatiefnemers toont recent onderzoek aan dat de directe afspoeling van fosfaat van het land naar het oppervlaktewater een veel grotere bijdrage levert aan de eutrofiëring van het oppervlaktewater dan voorheen werd gedacht. In dit project worden boeren uitgenodigd om in samenspraak met wetenschappers zelf kosteneffectieve maatregelen te ontwikkelen en te implementeren die inpasbaar zijn in het boerenbedrijf om de directe afspoeling van fosfaat naar het oppervlaktewater te verminderen.

Aanpak

Uitgangspunten voor de aanpak zijn:

  • Zeer zorgvuldige procesvoering om het eigenaarschap van boeren te bewaken en om een zinvolle interactie tussen boeren en wetenschap te garanderen. Het onderzoek wordt opgezet als een leerproces of een co-creatie proces.
  • Onderzoek gericht op de praktijk op het niveau van het boerenbedrijf.
  • Wetenschappelijk verantwoordde monitoring en analyse van resultaten.
  • Sterke focus op snelle afvoer routes van fosfaat, daardoor wordt een praktische en kleinschalige opzet van proeven en metingen mogelijk.
  • Van begin tot eind aandacht voor praktische toepasbaarheid van maatregelen en potentiële doorwerking naar andere delen van Nederland.
  • Zorgvuldige communicatie met waterbeheerders in de proefgebieden.

Het onderzoek neemt drie hypothesen die in de praktijk getest zullen worden.
Hypothese 1: Boeren zijn bereid en in staat om zelf maatregelen ter afsluiting van de snelle transport route van fosfaat te nemen die inpasbaar zijn in hun bedrijfsprocessen en die effectief blijken.
Hypothese 2: Door de afsluiting van de snelle transport route van fosfaat naar oppervlaktewater neemt de diffuse emissie van P van boerenland zowel op klei als op zand naar oppervlaktewater met 10 to 75 % af.
Hypothese 3: De aanpak van de snelle transport route van fosfaat op boerenland is kosteneffectiever dan inrichtingmaatregelen en dan RWZI’s om de P belasting op oppervlakte water te verkleinen.

Stand van zaken (mei 2010)

Samen met 8 agrarisch ondernemers worden proeven ondernomen om de afspoeling van fosfaat van boerenland te verkleinen. Criteria voor de keuze van deze acht waren:

  • De wens van de ondernemer om te participeren. Er zijn van te voren uitgebreide gesprekken gevoerd met de agrariërs.
  • De observatie dat er inderdaad oppervlakkige afspoeling plaatsvindt (bij een aantal bedrijven op gedraineerde zandgronden bleek geen oppervlakkige afspoeling plaats te vinden)

Op één bedrijf (in Ravenstein) zijn gedurende een week uitgebreide experimenten en metingen verricht. Op basis van de gesprekken bij boeren en met behulp van een fosfaat bindend materiaal (ferro-sorb; dit is ijzer gebonden aan korrels gebakken slib) is de volgende proefopzet ontwikkeld:
Daar waar oppervlakkige afvoer plaatsvindt (bijvoorbeeld via geulen of depressies) wordt een zak met fosfaatbindend materiaal (Ferro-sorb) in de weg van het water gelegd. Deze opstelling is nu op drie bedrijven beproefd. De resultaten van metingen tonen aan dat het Ferro-sorb fosfaat blijkt te binden, maar niet in die mate die gewenst wordt (gemiddelde afname van fosfaat 10 tot 20 %). Naar aanleiding van deze resultaten is besloten om het ontwerp van de zakken met Ferro-sorb aan te passen. Dit om de effectiviteit van het fosfaat bindende materiaal te vergroten.
De proeven gaan in de periode mei-juni door. Het doel is om minimaal 50% van de oppervlakkig afgevoerde fosfaat met behulp van de zakken Ferro-sorb af te vangen.